Werkstress, stressoren en stress in het lichaam

Stress, volksziekte nummer één. En een van de grootste vijanden van werkgeluk. Helaas heeft iedereen er in meer of mindere mate wel eens mee te maken. Deadlines, overwerken en een overvloed aan prikkels zijn tegenwoordig aan de orde van de dag. En het lijkt ook alsmaar erger te worden. Hoe vaak heb jij dit jaar al gehoord dat collega’s, familie of vrienden stress hebben of zelfs met een burn out thuis kwamen te zitten? Vrij regelmatig, zijn we bang. Maar waar komt deze ‘aandoening’ vandaan? En wat gebeurd er in je lichaam tijdens stressvolle situaties?

Tekst gaat verder onder afbeelding


De term ‘stress’

De term stress betekent eigenlijk niets anders dan spanning of druk. Het is een term die oorspronkelijk uit de bouw komt: stress is de kracht die uitgeoefend wordt op een voorwerp. Veel mensen denken dat het woord van origine Engels is, maar dat is incorrect. Het is een afkorting van een Frans woord: destresse. Dat stamt op zijn beurt weer af van het Latijnse woord strictus. Dat betekent ‘strak aangetrokken’.

In de jaren dertig ontdekte Hans Seley, een Hongaarse wetenschapper, dat mensen psychische en fysieke klachten krijgen als zij te lang onder hoge druk staan. Een belangrijke ontdekking waarvoor hij een naam wilde verzinnen die internationaal goed te begrijpen was. Dankzij deze wetenschapper spreken we tegenwoordig dus van ‘stress’.


Stressoren: van alle tijden

Stress is van alle tijden. Onze verre, verre voorouders voelden zich ongetwijfeld ook regelmatig gespannen. En hoewel ze daar destijds waarschijnlijk niet het labeltje ‘stress’ aan vast plakten, is het wel aannemelijk dat het een zelfde soort ervaring was als mensen nu hebben. Uiteindelijk ontstaat stress zodra je een stressor ziet; iets waarvan je alertheid sterk omhoog gaat. Stress triggert een directe emotie: vechten of vluchten. Kregen onze voorouders een roofdier in het vizier, dan werkte dat dus net als een hedendaagse stressor.

Gelukkig hebben we tegenwoordig geen last meer van stressoren die worden veroorzaakt door een ontmoeting met een roofdier. In de Westerse wereld hoeven we ons daar geen zorgen om te maken. De mens maakt zich tegenwoordig druk om hele andere zaken. De zorg voor de kinderen, de financiële situatie of de zin van het leven. En dan zijn er nog allerlei werk-gerelateerde stressoren. Een spannende meeting, deadlines en de meer filosofische gedachtes: waar moet ik met mijn carrière heen? In de huidige samenleving zijn dit voor veel mensen belangrijke oorzaken van stress.

Stressoren zijn overal en altijd aanwezig. Uitdaging en druk hoort nu eenmaal bij een mensenleven. En zeker niet alle druk is direct problematisch. De termen draagkracht en draaglast zijn daarbij van belang. Mensen hebben onderling een verschillende draagkracht. Je kan een bepaalde druk aan zonder dat dat direct vervelende consequenties heeft. Maar als de draaglast groter wordt dan de draagkracht kan je de stress niet meer kanaliseren. Dat is het moment waarop je vatbaar bent voor verschillende soorten negatieve gevolgen. Maar hoe kan het dat je vatbaar wordt voor al die klachten? Dat komt door het proces waarin je lichaam zich verkeert.


Stress in het lichaam

Stress is niet alleen maar een perceptie of een state of mind. Er ontstaan daadwerkelijk biologische processen in je lichaam zodra je een stressor ervaart. Bij stressvolle situaties worden er drie belangrijke hormonen afgegeven.

Adrenaline

Veel mensen kennen het gevoel van adrenaline wel. De kick die je bijvoorbeeld krijgt als je in een achtbaan zit of een parachutesprong maakt. Dit stofje wordt aangemaakt in de bijnieren en werkt razend snel. Zodra je een stressor ervaart komt adrenaline in actie. Het zorgt er onder andere voor dat je hartslag en bloeddruk direct omhoog gaan. En het zorgt dat er meer bloed naar je spieren en hart gaat. Adrenaline zorgt er voor dat jouw lichaam in een vecht of vlucht-modus komt. Het kan dus een bijzonder nuttig hormoon zijn in gevaarlijke situaties.

Noradrenaline

Ook dit hormoon wordt aangemaakt in de bijnieren en komt vrij zodra je veel stress ervaart. De functie van dit hormoon is vrijwel hetzelfde als bij adrenaline. Het vertraagt je spijsvertering en pompt meer bloed naar de hersenen.

Cortisol

Cortisol wordt aangemaakt zodra het lichaam de twee bovengenoemde hormonen afgeeft. Het heeft in eerste instantie een neutraliserende functie. Het lichaam is door de adrenaline en nonandrenaline in een staat van shock gekomen. Cortisol gaat aan de slag om het lichaam weer in balans te brengen. Een nadelig effect van dit hormoon is dat het immuunsysteem en de spijsvertering tijdelijk even worden vertraagd. Dat gebeurt om alle beschikbare energie te kunnen aanwenden om het lichaam weer te neutraliseren.

In de basis is cortisol dus een nuttig stofje. Maar als de cortisolwaarden te lang verhoogd zijn, betekent dat ook dat het immuunsysteem te lang vertraagd is. Dat is bijzonder slecht voor de gezondheid. Het resulteert in klachten als verhoogde bloedwaarden, hart- en vaatziekten en een verhoogde cholestrolwaarde. Benieuwd hoe je je cortisol in toom kan houden? Deze zes tips kunnen je erbij helpen.

Tekst gaat verder onder afbeelding

stress
We hoeven niemand uit te leggen dat werknemers en werkgevers nauwlettend moeten volgen of langdurige stress zich in een organisatie manifesteert. De consequenties kunnen fors zijn. Niet voor niets is stress de grootste oorzaak van psychisch verzuim. Voorkomen is daarom ook beter dan genezen. En voorkomen is goed mogelijk. Door te weten wat stress is, hoe je het kan herkennen en hoe je het kan kanaliseren valt er op voorhand al een hoop schade te beperken. Niet de kennis in huis? We helpen graag met onze workshop stressmanagement.

Post by

WorkJoy wilt iedere werknemer in Nederland gelukkig maken. Omdat gelukkige werknemers zorgen voor geweldige prestaties.

Door werkgeluk te ervaren presteren uw medewerkers beter en zijn ze duurzamer inzetbaar. Ze worden de beste versie van zichzelf – een ultieme situatie voor werkgever en werknemer. WorkJoy helpt organisaties over de volle breedte om deze situatie te realiseren.